Verslag van Slotconferentie Meisjesbesnijdenis

Hotel Babylon Den Haag 12 -11-2008
De dagvoorzitter Nathaly Mercera opent de bijeenkomst en heet iedereen welkom. Zij geeft als eerste het woord aan mevr. K. Arib ( 2e kamerlid).

Openingsspeech van mevr. K. Arib ( 2e kamerlid)
In de toespraak geeft Mevr. Arib aan dat zij meisjesbesnijdenis een heel belangrijk onderwerp vindt.Het gaat om een belangrijk maatschappelijke probleem waar meisjes mee te maken hebben. Voormalige kamerlid van de VVD Mevr. Hirschi Ali heeft destijds voorgesteld dat meisjes en volwassen vrouwen die vanuit Afrika naar Nederland kwamen onderzocht moesten worden op Schiphol of zij besneden waren. Over haar voorstel was er veel ophef binnen de gemeenschap maar ook daar buiten ontstaan.

Mevr. Arib heeft naar aanleiding van deze discussie in 2004 een motie ingediend om geld vrij te maken voor projecten. Dankzij deze motie is er geld beschikbaar gesteld. Meisjesbesnijdenis is een vorm van kindermishandeling. Ouders worden hier op aangesproken.Bovendien is het in Nederland strafbaar.

In Den Haag zijn voorichtingsbijeenkomsten en huisbezoeken afgelegd aan de doelgroepen van d erisicolanden. Mw Arib vindt dit een goed initiatief. Het programma van de zes pilotsteden die draaien moeten ook worden voortgezet wat haar betreft.

Maar Meisjesbesnijdenis is in Nederland strafbaar. Als huisartsen het vermoeden hebben,dat een meisje besnijden gaat worden, moeten ze dit melden bij het AMK. Het AMK gaat dan een onderzoek starten.
Verder is er aangegeven dat nazorg belangrijk is. Vrouwen die al besneden zijn moeten ook aandacht krijgen.

Presentatie speech door projectleider Mulki Hassan Mohamed
Als eerste wil mevr. Hassan met goed nieuws beginnen, nl.dat dit vandaag geen slotconferentie is maar het begin van een doorstart conferentie van dit project. Ministerie van VWS heeft namelijk het project tot 1 juni 2009 verlengd.
In haar speech ging zij in wat zij afgelopen 2 jaar gedaan hebben, hoeveel mensen zij hebben bereikt, hoe de deskundigheidsbevordering van de hulpverleners is gegaan en de samenwerking met de zelforganisaties en ketenpartners.

Uit de gegevens van de Burgerlijke Stand lopen binnen de gemeente Den Haag ruim 16.00 meisjes van 0-19 jaar uit de risicolanden het risico om besneden te worden. Mogelijk zijn er al meisjes onder die een vorm van besnijdenis hebben ondergaan.

In november 2006 is de Gemeente Den Haag gestart met het project preventie meisjesbesnijdenis. Den Haag doet samen met Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Tilburg, mee aan een landelijk pilot van het ministerie van VWS. Doel van het project was het bespreekbaar maken, de bewustwording van de negatieve effecten zoals gezondheidsklachten en het signaleren. Het project richtte zich op de zes grootste doelgroepen uit risico landen binnen Den Haag. Dit zijn: Soedan, Somalië, Ethiopië, Ghana, Nigeria en Sierra Leone. Graag willen wij Egypte ook als risicoland betrekken, maar de Egyptische doelgroep is moeilijk te bereiken en niet georganiseerd. Elke cultuur die meisjes laat besnijden, legt andere accenten in de argumentatie. Om dat te begrijpen en te beïnvloeden, zijn sleutelpersonen en religieuze leiders nodig. Mensen uit de doelgroep zelf die hun stem durven en kunnen laten horen.

Afgelopen 2 jaar zijn er 23 voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd, 3 bijeenkomsten per doelgroep om Meisjesbesnijdenis bespreekbaar te maken.Aan de hand van deze voorlichtingsbijeenkomsten wordt huisbezoeken afgelegd. In totaal 69 huisbezoeken. Naast de gewonen voorlichtingbijeenkomsten, hebben zij ook tijdens de ramadan en het suikerfeest verschillende bijeenkomsten georganiseerd, één daarvan was een discussie tijdens een iftar maaltijd met besneden vrouwen uit Somalië en onbesneden vrouwen uit Turkije, Marokko en ander nationaliteiten. Tijdens een andere iftarmaaltijd was er discussie met besneden vrouwen en met mannen uit Soedan.

Er is op 26 en 27 oktober 2007 een themadag “Jongeren aan het woord” geweest. Daarbij waren veel mannen en jongens betrokken door op 26 oktober onder het motto “mannen tegen meisjesbesnijdenis” een zaalvoetbaltoernooi te organiseren. Tijdens de discussie op 27 oktober reikte wethouder B. van Alphen de prijzen, van het op 26 oktober gehouden voetbaltoernooi uit.

In samenwerking met Radio Dalmar en radio Ghanata zijn er radio uitzendingen georganiseerd. Hiermee is een groot aantal Somalische en Ghanezen in Nederland maar ook wereldwijd bereikt.

Afgelopen 2 jaar zijn in totaal 2439 mensen uit de doelgroep bereikt. Mevr. Hassan vindt echter dat alleen met voorlichtingsbijeenkomsten om meisjesbesnijdenis te doen stoppen niet voldoende is.Er is een verdieping nodig. Ook al zeggen mensen uit de doelgroepen dat ze tegen het besnijden van meisjes zijn, zij realiseren zich vaak onvoldoende hoe sterk de krachten zijn met de druk van familie om je kind toch te laten besnijden en tegen de dreiging van uitstoting uit de gemeenschap.
Bespreking van medische gevolgen is een manier om een verdiepende aanpak te realiseren. Verdieping kan ook tot stand komen door bespreking van het onderwerp seksualiteit. Daarbij staat de vraag centraal wat de gevolgen van een besnijdenis zijn voor de eigen seksuele beleving van de vrouw en de seksuele relatie met de partner.

Wat de deskundigheidsbevordering voor de professionals betreft: Alle jeugdartsen en verpleegkundigen van 0-19 jaar hebben een basistraining gehad in het gebruik van het gespreksprotocol meisjesbesnijdenis. Dit gespreksprotocol is een handleiding voor artsen en verpleegkundigen binnen de JGZ om vanaf het eerste contact een gesprek te voeren met ouders en familie van meisjes uit risico groepen over meisjesbesnijdenis. Vervolgens hebben ze een verdiepingstraining m.b.t motivatietechnieken gehad.

Verder is er een training voor de medische keten (huisartsen, verloskundigen en gynaecologen) en justitiële keten, (de politie, het AMK en de Raad voor de Kinderbescherming ) georganiseerd. Tijdens deze training werd aandacht besteed aan het handelingsprotocol meisjesbesnijdenis. Dit protocol is bedoeld voor ieder professional die te maken krijgt met een vermoeden van meisjesbesnijdenis.

Het projectteam heeft workshops gegeven voor leerlingen van het Mondriaan college (afdeling zorg en welzijn: MBO) in Den Haag en Delft.

De scholen (B.O en V.O) zijn betrokken via de JGZ verpleegkundigen. De folder “Signaalwijzer voor leerkrachten” die is ontwikkeld voor het onderwijs speelt hierbij een belangrijke rol. De jgz verpleegkundigen benadert een leerkracht met een risicokind in de klas, met de vraag om specifieke aandacht te besteden aan mogelijke signalen van dit meisjes. Er is ook een voorlichting gegeven aan de studenten geneeskunde op de Erasmus Universiteit.

Mevr Hassan gaf ook aan dat zij hebben onderzocht hoe meisjesbesnijdenis kan aanhaken bij andere projecten binnen de GGD. Zo hebben ze in het kader van de week van de liefde bij het voortgezet onderwijs meer aandacht gevraagd voor meisjesbesnijdenis. Zij hebben voorlichting gegeven aan leerkrachten van het voortgezet onderwijs en organisaties die met jongeren en seksualiteit werken. Tevens heeft er een stukje over MB gestaan in het liefdesmagazine van week van de liefde.

In het kader van het project “gezond het jaar door” werd er een voorlichtingsfilm gemaakt over “zwangerschap en meisjesbesnijdenis”. Deze voorlichtingsfilm is zowel bedoeld voor de doelgroep zelf als voor verloskundigen. Hij wordt ook uitgezonden via TV West. Het is de bedoeling dat deze dvd om het onderwerp te borgen binnen de bestaande structuren van huiselijk geweld /kindermishandeling ook gedraaid wordt in de wachtkamers van de huisartsenpraktijken en gebruikt tijdens de inburgeringscursus. Verder is er een website ontwikkeld voor meisjesbesnijdenis: www.meisjesbesnijdenisdenhaag.nl »

Hier staat alle informatie op rondom dit onderwerp

In het eerste half jaar van 2009 wordt de aandacht toegespitst op de borging van meisjesbesnijdenis in de ketens en zelforganisaties.

Interview met Dhr James Owie (sleutelpersoon)
James Owie is de voorzitter van de zelforganisatie”Africa Life.” hij houdt zich bezig met het geven van voorlichting en het houden van festivals, bijeenkomsten. Africa Life is een multiculturele Afrikaanse organisatie. Africa Life was uitgenodigd deel te nemen aan het preventie project meisjesbesnijdenis. Hij heeft trainingen gevolgd om meisjesbesnijdenis bespreekbaar te maken. Hij was bang dat het moeilijk zou zijn om met vrouwen te praten over intieme dingen. Waar hij vooral onder de indruk van was, is dat vrouwen zo open hier over durven te praten. Veel vrouwen waren boos en teleurgesteld dat ouders dat gedaan hebben. Zijn organisatie heeft ook huisbezoeken gedaan. De mensen waren bereidt om tijdens deze bezoeken hier over te praten. In Nigeria Noord wonen er Moslims en in het Zuiden Christenen.

Bij huisbezoeken moeten wij rekeningen houden wat de normen en waarden zijn. Sommige mannen waren voorstander van meisjesbesnijdenis, Zij vonden besneden meisjes veel beter. Meisjesbesnijdenis is een taboe. Zij zijn in Nigeria niet in de meerderheid. Ten slotte wil ik als advies aan het publiek meegeven, dat wij de strijd aan moeten gaan, ook als de GGD Den Haag niet meer verder gaat. Doorzetten en niet opgeven. Wij hebben een site opgezet waar je onze activiteiten kunt vinden. De site is www.africalife.nl »

Workshops
Hoofdmoot van de bijeenkomst vormden de drie workshops voor de deelnemers.

• Workshop I: Rol van hulpverleners bij bestrijding meisjesbesnijdenis
• Workshop II: Samenwerking met de doelgroep om meisjesbesnijdenis te voorkomen
• Workshop III: Van zorg naar nazorg meisjesbesnijdenis.

Workshop I: Selma van der Harst (JGZ) en Selena de Vries (AMK)
De meeste discussie ging over het wel of geen aangifte doen. Ook het voorbeeld van Frankrijk m.b.t een controle voor en na de vakantie riep discussie op.

Bij stelling 2 over de nazorg van besneden meisjes en vrouwen was iedereen het eens dat daar nog veel te doen is. Niet alleen betere kennis voor de gynaecologen in verband met herstel operaties, maar ook het belang van de ondersteuning door de GGZ werd breed gedragen.

Aangifte door AMK alleen als dit het belang van het kind dient.

Rol van preventie in de school is nog te onderbelicht. Een lerares die aanwezig was tijdens de workshop vertelde dat de leraren huisbezoeken afleggen en daarbij ook aandacht aan VGV kunnen besteden.

Workshop II: (Zahra Naleie en Haimanot Belay)
In deze workshop is gesproken over de rol van zelforganisatie, de rol van de sleutelpersonen, goed practice/ knelpunten en de leerpunten.

Haimanot Belay houdt zich bezig met de Ethiopisch doelgroep. In Ethiopië zijn de meeste mensen Christelijk.

In Ethiopië gebeurt het veel dat meisjes besneden worden. Meisjesbesnijdenis is een taboe. In Nederland is het strafbaar. Meisjesbesnijdenis komt veel voor in Ethiopië. Tijdens haar vakantie heeft zij voorlichting gegeven aan vrouwen in Ethiopië.
De sleutelpersonen binnen de zelforganisaties krijgen trainingen hoe zij om moeten gaan met dit soort problemen. Er wordt voorlichting gegeven aan de doelgroepen. Er worden bijeenkomsten gehouden over meisjesbesnijdenis. De zelforganisaties gaan ook op huisbezoek. De sleutelpersonen worden gestimuleerd. De GGD stuurt veel informatie over meisjesbesnijdenis.
Er is nu een verschil te zien tussen vroeger en nu. Het is meer bespreekbaar geworden.

Workshop III: (Gerda Nienhuis)
Gerda schetste hoe VGV op de politieke agenda is gekomen. In de 2de kamer is het besproken als een maatschappelijk probleem dat naar buiten gebracht dient te worden. JGZ speelt een belangrijke rol en dient vermoedens te melden

In april 2008 was er een debat in de 2de kamercommissie waarbij verschillende politici hamerde op het melden van vermoedens.
Melden door iedereen en dus ook door medici bij het AMK.

M.b.t. de nazorg is het belangrijk dat de hulpverlening meer geschoold gaat worden en men dus meer kennis krijgen over wat VGV is en de impact ervan. Zij zijn dan beter in staat om een vrouw te begeleiden.

Er kwamen nog verschillende suggesties m.b.t. de nazorg:

• Een speciale poli in Nederland waar alle kennis verzameld is
• Een speciaal spreekuur van verloskundigen voor besneden vrouwen waar zij na een bevalling terecht kunnen.
• Meer aandacht besteden aan VGV (mogelijkheden en onmogelijkheden)bij de inburgering.
• In Eindhoven kunnen besneden vrouwen een directe afspraak met een gynaecoloog maken om weer open gemaakt te worden. Een suggestie is om dit landelijk in te voeren.

Slotwoord door Martijntje Bakker, hoofdafdeling Gezondheidsbevordering.
Op 1 februari 2007 is met het project Meisjesbesnijdenis in Concordia te Den Haag begonnen. Wij hebben van het ministerie van VWS een verlenging gehad van 6 maanden. Er is heel veel gebeurt op het gebied van Meisjesbesnijdenis. Dit half jaar gaan we verder. Deze conferentie is dus geen slotconferentie maar een doorstart conferentie. Martijntje Bakker bedankt iedereen voor zijn komst en meedoen en.de medewerkers voor het organiseren van deze bijeenkomst.

Fotogallery: